نظرى عاجزند ، عقل نظرى هم از ادراك اوليات امور اخروى عاجز است . و از اين قبيل است معرفت روز قيامت كه به قدر پنجاه هزار سال دنياست و سرّ حشر و رجوع جميع خلايق به پروردگار عالم و حشر ارواح و اجساد و نشر صحايف و نظاير كتب و معنى صراط و ميزان و فرق ميانهء كتاب و قرآن [ 1 ] و سرّ شفاعت و معنى كوثر و انهار اربعه و درخت طوبى و بهشت و دوزخ و طبقات هر يك و معنى اعراف و نزول ملائكه و شياطين و حفظه و كرام الكاتبين و سرّ معراج روحانى و هم جسمانى كه مخصوص خاتم انبيا - عليه و آله الصلاة - و ساير احوال آخرت و نشأهء قبر و هرچه از اين مقوله از انبيا عليهم السّلام حكايت كرده‌اند ، همه از علوم و مكاشفاتى است كه عقل نظرى در ادراك آن‌ها اعجمى است و جز سيد عربى و اهل بيت نبوت و ولايتش - عليهم السلام و الثناء - به نور متابعت وحى ادراك نمىتواند كرد [ 2 ] ، اهل حكمت و كلام را از آن نصيبى چندان نيست . اى دوست ، حديث عشق ، ديگر گونست * وز گفت و شنيد اين سخن بيرونست